نرخ سوم بنزین از مرداد اجرا می‌شود؟ پاسخ صریح سخنگوی دولت
بحث درباره قیمت بنزین و احتمال افزایش نرخ سوخت در ماه‌های اخیر بار دیگر به یکی از موضوعات داغ اقتصادی تبدیل شده است. در تیرماه ۱۴۰۵، انتشار اظهارنظرهایی درباره احتمال اجرای نرخ جدید بنزین از ابتدای مرداد، نگرانی‌هایی را میان مردم ایجاد کرد؛ با این حال، دولت در پایان تیرماه اعلام کرد که در حال حاضر برنامه‌ای برای افزایش قیمت بنزین ندارد.
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، روز ۲۹ تیرماه در نشست با خبرنگاران در بندرعباس در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت قیمت بنزین گفت دولت فعلاً برنامه‌ای برای افزایش قیمت بنزین ندارد و در صورت اتخاذ هرگونه تصمیم جدید، موضوع به‌صورت شفاف و صادقانه به اطلاع مردم خواهد رسید.
قیمت بنزین افزایش پیدا می‌کند؟
اظهارات سخنگوی دولت در حالی مطرح شد که طی روزهای پایانی تیرماه، گمانه‌زنی‌ها درباره افزایش قیمت بنزین شدت گرفته بود. یکی از مهم‌ترین ادعاها مربوط به احتمال اجرای نرخ سوم جدید از ابتدای مرداد بود؛ موضوعی که باعث شد بحث درباره قیمت بنزین بار دیگر در صدر اخبار اقتصادی قرار گیرد.
در همین زمینه، مالک شریعتی، عضو کمیسیون انرژی مجلس، در ۲۷ تیرماه مدعی شده بود که سازمان برنامه و بودجه در حال پیشبرد طرح افزایش نرخ سوم بنزین به ۱۰ هزار تومان است و این طرح قرار است از ابتدای مرداد اجرا شود.
با این حال، تنها دو روز بعد، سخنگوی دولت موضع متفاوتی اعلام کرد و گفت دولت در آن مقطع برنامه‌ای برای افزایش قیمت بنزین ندارد. به گفته مهاجرانی، اگر تصمیمی در این زمینه گرفته شود، دولت آن را پیش از اجرا و با شفافیت به مردم اطلاع خواهد داد.
منظور از نرخ سوم بنزین چیست؟
یکی از نکات مهم در بحث‌های اخیر این است که «نرخ سوم» به‌طور کامل موضوعی جدید نیست. بر اساس مصوبه هیئت وزیران در سال ۱۴۰۴، ساختار سه‌نرخی بنزین تعریف شد و نرخ سوخت‌گیری با کارت اضطراری جایگاه‌ها نیز مشخص شد.
بر اساس آن مصوبه، نرخ بنزین سهمیه اول ۱۵۰۰ تومان و سهمیه دوم ۳۰۰۰ تومان تعیین شد و برای سوخت‌گیری با کارت اضطراری جایگاه نیز نرخ جداگانه‌ای در نظر گرفته شد. در زمان ابلاغ مصوبه، نرخ سوم ۵۰۰۰ تومان تعیین شده بود. بنابراین، گمانه‌زنی‌های تیرماه ۱۴۰۵ بیشتر به احتمال تغییر یا افزایش نرخ سوخت خارج از سهمیه مربوط می‌شد، نه اینکه اصل وجود نرخ سوم برای نخستین‌بار مطرح شده باشد.
چرا دوباره بحث افزایش قیمت بنزین مطرح شد؟
یکی از دلایل اصلی بازگشت این موضوع به فضای خبری، فشارهای مربوط به ناترازی بنزین و ضرورت مدیریت مصرف سوخت است. دولت طی ماه‌های گذشته بارها درباره افزایش مصرف، هزینه یارانه سوخت و ضرورت اصلاح الگوی مصرف صحبت کرده است.
فاطمه مهاجرانی در اظهاراتی که اوایل سال مطرح کرده بود نیز بر موضوع مدیریت مصرف بنزین تأکید کرده و از ضرورت بررسی راهکارهای مختلف برای متعادل کردن وضعیت سوخت سخن گفته بود. با این حال، در تیرماه تأکید دولت این بود که تصمیمی برای افزایش قیمت بنزین گرفته نشده است.
به همین دلیل، باید میان بحث کارشناسی درباره اصلاح مصرف بنزین و تصمیم قطعی برای افزایش قیمت تفاوت قائل شد. مطرح شدن یک راهکار یا بررسی سناریوهای مختلف به معنای اجرای قطعی آن نیست.
آیا بنزین ۱۰ هزار تومانی می‌شود؟
تا پایان تیرماه ۱۴۰۵، دولت چنین قیمتی را به عنوان نرخ رسمی جدید بنزین اعلام نکرده بود. رقم ۱۰ هزار تومان بیشتر در قالب ادعا و گمانه‌زنی درباره نرخ احتمالی سوخت خارج از سهمیه مطرح شد.
مهاجرانی در ۲۹ تیرماه صراحتاً اعلام کرد که دولت برنامه‌ای برای افزایش قیمت بنزین ندارد. بنابراین، خبرهایی که افزایش قطعی قیمت یا اجرای حتمی نرخ جدید از ابتدای مرداد را مطرح می‌کردند، با موضع رسمی اعلام‌شده از سوی سخنگوی دولت همخوانی نداشتند.
موضع دولت درباره سهمیه بنزین چیست؟
موضوع سهمیه نیز در کنار قیمت بنزین اهمیت زیادی دارد. دولت در اظهارات مختلف تأکید کرده که مدیریت مصرف سوخت نیازمند تصمیم‌گیری درباره مجموعه‌ای از ابزارهاست؛ از جمله سهمیه‌بندی و نحوه قیمت‌گذاری.
بنابراین ممکن است در آینده سیاست‌های مربوط به سهمیه یا نحوه عرضه سوخت تغییر کند، اما بر اساس موضع دولت در پایان تیرماه، نباید هرگونه بحث کارشناسی درباره اصلاح مصرف را به معنای افزایش قطعی قیمت بنزین تلقی کرد.
آخرین وضعیت قیمت بنزین در تیرماه ۱۴۰۵
جمع‌بندی اظهارات رسمی دولت در پایان تیرماه نشان می‌دهد که افزایش قیمت بنزین در آن مقطع در دستور کار اعلام‌شده دولت قرار نداشت. فاطمه مهاجرانی نیز تأکید کرد که در صورت تصمیم‌گیری درباره قیمت یا شیوه عرضه بنزین، موضوع به‌صورت شفاف به مردم اعلام خواهد شد.
در نتیجه، شایعه اجرای قطعی بنزین ۱۰ هزار تومانی از ابتدای مرداد را نمی‌توان بر اساس اظهارات رسمی دولت تأیید کرد. آنچه در تیرماه مطرح شد، بیشتر اختلاف نظرها و گمانه‌زنی‌ها درباره آینده سیاست سوخت بود؛ موضوعی که با توجه به مسئله ناترازی بنزین و هزینه بالای یارانه سوخت، همچنان یکی از پرونده‌های مهم اقتصادی دولت محسوب می‌شود.
برای مردم نیز مهم‌ترین نکته این است که هرگونه تغییر در قیمت، سهمیه یا نحوه عرضه بنزین باید از مسیر اعلام رسمی دولت دنبال شود و اظهارنظرهای غیررسمی یا گمانه‌زنی‌های منتشرشده در فضای مجازی به‌تنهایی نمی‌تواند مبنای قطعی برای اعلام قیمت جدید باشد.
